gày 19 tháng 04 năm 2026, Tổ Ngữ văn thực hiện chuyên đề ĐMPPDH với chủ đề “Phát huy tính tích cực của học sinh trong đọc hiểu văn bản kí” qua bài “Người ngồi đợi trước hiên nhà” của Huỳnh Như Phương, do cô giáo Đinh Thảo Ly giảng dạy cùng lớp 7A2, tiết học đã chứng minh rằng một giờ học Ngữ văn sẽ trở nên sâu sắc và giàu cảm xúc hơn khi học sinh được chủ động khám phá, được bộc lộ suy nghĩ và kết nối những giá trị nhân văn của tác phẩm với chính trải nghiệm sống của mình.
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong quá trình học tập đã trở thành một yêu cầu tất yếu. Đối với môn Ngữ văn, điều này càng có ý nghĩa quan trọng bởi đây là môn học không chỉ cung cấp tri thức mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách. Thông qua việc tổ chức dạy học văn bản kí theo hướng tích cực hóa người học, giáo viên có thể giúp học sinh không chỉ hiểu văn bản mà còn biết cảm, biết suy ngẫm và biết liên hệ với cuộc sống.
Chuyên đề được triển khai qua tiết học “Người ngồi đợi trước hiên nhà” hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh. Về kiến thức, học sinh nhận biết được đặc trưng của thể loại tản văn như chất trữ tình, cái “tôi” tác giả, ngôn ngữ biểu đạt, đồng thời hiểu sâu sắc nội dung và ý nghĩa của văn bản. Về năng lực, học sinh được rèn luyện khả năng đọc hiểu, phân tích chi tiết, hợp tác nhóm và trình bày ý kiến cá nhân. Về phẩm chất, bài học góp phần bồi dưỡng lòng biết ơn, tình yêu quê hương đất nước và sự trân trọng đối với những hi sinh của thế hệ đi trước.
Trong phần khởi động, giáo viên đã tổ chức trò chơi “Kéo co tri thức” nhằm tạo không khí sôi nổi và khơi gợi hứng thú học tập. Thông qua hệ thống câu hỏi nhanh về thể loại kí và nội dung văn bản, học sinh được huy động kiến thức đã học, đồng thời chủ động tham gia vào hoạt động chung của lớp. Đây là bước khởi đầu quan trọng giúp học sinh bước vào bài học với tâm thế tích cực và hào hứng.
Ở hoạt động hình thành kiến thức, giáo viên đóng vai trò là người tổ chức, định hướng, còn học sinh là trung tâm của quá trình khám phá. Việc chia lớp thành các nhóm với những nhiệm vụ cụ thể như tìm hiểu cuộc đời dì Bảy hay phân tích cảm xúc của tác giả đã giúp học sinh chủ động tiếp cận văn bản. Qua thảo luận và trình bày, học sinh không chỉ hiểu được sự kết hợp giữa tự sự và trữ tình trong tản văn mà còn nhận ra tính xác thực của thể kí qua các yếu tố thời gian, địa điểm, nhân vật và sự kiện lịch sử. Đồng thời, các em cũng cảm nhận được cái “tôi” đầy xúc động, giàu tính nhân văn của tác giả.
Hoạt động luyện tập được tổ chức dưới hình thức “sân khấu hóa” đã mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc phát huy tính sáng tạo của học sinh. Khi nhập vai và tái hiện hình tượng dì Bảy, học sinh không chỉ hiểu sâu hơn nội dung tác phẩm mà còn được bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của bản thân. Qua đó, bài học không còn dừng lại ở tri thức mà đã trở thành trải nghiệm sống, giúp học sinh nhận thức rõ hơn về lòng biết ơn và trách nhiệm đối với thế hệ đi trước.
Ở phần vận dụng, việc yêu cầu học sinh viết đoạn văn về ý nghĩa của lòng biết ơn đã giúp các em liên hệ bài học với thực tiễn đời sống. Đây là bước quan trọng nhằm hình thành năng lực vận dụng kiến thức và nuôi dưỡng những giá trị sống tích cực. Học sinh không chỉ hiểu mà còn biết hành động, biết sống có trách nhiệm và ý nghĩa hơn.
Có thể khẳng định rằng, việc tổ chức dạy học theo hướng phát huy tính tích cực đã mang lại nhiều chuyển biến rõ rệt. Học sinh trở nên chủ động hơn trong học tập, mạnh dạn bày tỏ ý kiến và hứng thú hơn với môn học. Đồng thời, các em cũng nâng cao khả năng đọc hiểu, cảm thụ văn học và hình thành những phẩm chất tốt đẹp.
Từ thực tiễn giảng dạy, có thể thấy rằng đổi mới phương pháp theo hướng lấy học sinh làm trung tâm là con đường đúng đắn trong dạy học Ngữ văn. Khi học sinh thực sự được tham gia, được trải nghiệm và được thể hiện bản thân, giờ học sẽ trở nên sinh động, hấp dẫn và giàu ý nghĩa hơn. Đây cũng chính là mục tiêu mà giáo dục hiện đại đang hướng tới: đào tạo những con người không chỉ có tri thức mà còn có tâm hồn và trách nhiệm với xã hội.