MỘT BÓNG CÂY CỔ THỤ – ĐIỂM TỰA CỦA BAO THẾ HỆ
GS.TS Nguyễn Văn Minh – Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Có những con người không cần đứng giữa ánh hào quang vẫn đủ để trở thành biểu tượng trong lòng biết bao người. Họ lặng lẽ cống hiến, âm thầm gieo những hạt mầm tri thức và nhân cách, để rồi theo năm tháng, những hạt mầm ấy lớn lên thành những cánh rừng xanh của tương lai. GS.TS Nguyễn Văn Minh là một người thầy như thế. Thầy giống như một cây cổ thụ giữa khu rừng giáo dục Việt Nam – vững chãi, khiêm nhường và bền bỉ. Dẫu thời gian không ngừng trôi, dẫu biết bao thế hệ sinh viên đã trưởng thành và tiếp bước, bóng mát của "cây đại thụ" ấy vẫn lặng lẽ che chở, truyền sức mạnh và nâng đỡ những người đang miệt mài trên con đường "trồng người".
Một cây cổ thụ không thể lớn lên chỉ sau một sớm một chiều. Để có thể vươn cao, tỏa bóng, nó phải cắm rễ thật sâu vào lòng đất, bền bỉ vượt qua nắng gắt, giông bão và sự khắc nghiệt của thời gian. Cuộc đời cống hiến của thầy Nguyễn Văn Minh cũng như vậy. Hơn bốn mươi năm gắn bó với sự nghiệp giáo dục, thầy đã âm thầm vun đắp từng lớp đất màu cho nghề dạy học bằng trí tuệ, tâm huyết và lòng tận tụy. Ở thầy, người ta không chỉ nhìn thấy hình ảnh của một nhà quản lí giáo dục bản lĩnh hay một nhà khoa học uy tín, mà còn cảm nhận được phẩm chất cao đẹp của một người thầy luôn đặt con người ở vị trí trung tâm của mọi đổi mới. Thầy kiên định với những giá trị cốt lõi của nghề giáo, tin tưởng sâu sắc vào sức mạnh của giáo dục và dành trọn cuộc đời mình để bồi dưỡng những thế hệ nhà giáo mang trong mình tri thức, nhân cách và khát vọng cống hiến cho đất nước.

Trong hành trình phát triển của giáo dục Việt Nam, có những người chọn đứng trên bục giảng để truyền tri thức, có những người dành cả cuộc đời để vun đắp nền móng cho sự nghiệp đào tạo giáo viên. Thầy Nguyễn Văn Minh là một trong những nhà giáo như thế. Không chỉ là một nhà khoa học, một nhà quản lí giáo dục tâm huyết, thầy còn là người đã góp phần đưa Trường Đại học Sư phạm Hà Nội trở thành trung tâm đào tạo giáo viên và nghiên cứu giáo dục hàng đầu cả nước. Dấu ấn của thầy không chỉ được ghi lại trong những công trình, những quyết sách đổi mới mà còn in đậm trong trái tim của biết bao thế hệ giảng viên, sinh viên.
Từ nhiều năm gắn bó với nghề dạy học, thầy luôn tâm niệm rằng: muốn đổi mới giáo dục trước hết phải bắt đầu từ người thầy. Bởi vậy, trong suốt thời gian giữ cương vị Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, thầy đã kiên trì theo đuổi mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên. Thầy đặc biệt chú trọng đổi mới chương trình đào tạo theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học; tăng cường gắn kết giữa lí luận và thực tiễn; mở rộng hợp tác quốc tế để tiếp cận những xu hướng giáo dục tiên tiến của thế giới. Với thầy, người giáo viên không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải biết truyền cảm hứng, khơi dậy khát vọng học tập và cống hiến trong học sinh.
Nếu ví ngôi trường sư phạm là chiếc nôi của nghề giáo, thì thầy Nguyễn Văn Minh chính là người âm thầm vun đắp cho chiếc nôi ấy ngày càng vững chắc. Dưới sự lãnh đạo của thầy, hoạt động nghiên cứu khoa học được đẩy mạnh, nhiều đề tài có giá trị được triển khai, góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn của giáo dục Việt Nam. Đồng thời, cơ sở vật chất, môi trường học tập và nghiên cứu cũng được đầu tư đồng bộ, tạo điều kiện để giảng viên và sinh viên phát huy năng lực sáng tạo. Trường Đại học Sư phạm Hà Nội không chỉ là nơi đào tạo giáo viên mà còn trở thành trung tâm nghiên cứu, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo cho cả nước.

Điều khiến nhiều người kính trọng ở thầy không chỉ là tầm nhìn của một nhà quản lí mà còn là sự gần gũi, tận tụy của một người thầy đúng nghĩa. Trong mắt đồng nghiệp và sinh viên, thầy luôn giản dị, chân thành, sẵn sàng lắng nghe và chia sẻ. Thầy thường nhắc nhở rằng nghề giáo là nghề gieo những hạt giống của tương lai, vì thế mỗi nhà giáo phải không ngừng học tập, rèn luyện đạo đức và giữ vững lòng yêu nghề. Chính sự mẫu mực ấy đã truyền động lực để nhiều thế hệ sinh viên sư phạm thêm tự hào và gắn bó với con đường "trồng người". Một trong những đóng góp nổi bật của thầy là vai trò tích cực trong quá trình đổi mới giáo dục phổ thông. Với kinh nghiệm nghiên cứu và quản lí, thầy đã tham gia nhiều hoạt động xây dựng chính sách, bồi dưỡng giáo viên, góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực cho việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Những ý kiến chuyên môn của thầy luôn hướng tới mục tiêu xây dựng một nền giáo dục nhân văn, hiện đại, lấy người học làm trung tâm và phát triển toàn diện con người.
Thành tựu lớn nhất của một người làm giáo dục không nằm ở những danh hiệu hay chức vụ mà ở những thế hệ học trò trưởng thành từ sự dìu dắt của mình. Hàng chục nghìn giáo viên trên khắp mọi miền đất nước đã được đào tạo từ mái trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong thời gian thầy lãnh đạo. Họ hôm nay đang tiếp tục đứng trên bục giảng, mang tri thức, tình yêu nghề và tinh thần đổi mới đến với học sinh. Đó chính là những "quả ngọt" bền vững nhất của một đời cống hiến. Một trong những dấu ấn sâu đậm nhất của thầy Nguyễn Văn Minh không chỉ nằm ở những quyết sách quản lí hay các công trình khoa học, mà còn ở những bài phát biểu giàu cảm xúc, đậm chất nhân văn về giáo dục. Mỗi lần đứng trước giảng đường hay trong các buổi lễ tốt nghiệp, khai giảng, thầy luôn gửi gắm những thông điệp giản dị nhưng lay động lòng người về trách nhiệm của người thầy, khát vọng cống hiến và giá trị của lòng tử tế. Thầy nhiều lần nhấn mạnh rằng giáo dục không đơn thuần là truyền đạt tri thức mà là đánh thức khát vọng sống đẹp, sống có ích trong mỗi con người; người thầy không chỉ dạy chữ mà còn phải truyền niềm tin, khơi dậy phẩm giá và nuôi dưỡng nhân cách cho học trò.
Tháng 4 năm 2024 đã đánh dấu một cột mốc đặc biệt trong hành trình cống hiến của thầy Nguyễn Văn Minh khi thầy chính thức hoàn thành sứ mệnh trên cương vị Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và bàn giao trọng trách cho Nguyễn Đức Sơn. Trong buổi lễ ấy, bài phát biểu chia tay đầy tâm huyết của thầy đã để lại nhiều cảm xúc và trở thành nguồn cảm hứng đối với những người làm giáo dục. Thầy không nói nhiều về những thành tựu của bản thân, thầy chỉ nhẹ nhàng bày tỏ lòng biết ơn đối với đồng nghiệp và các thế hệ sinh viên đã đồng hành suốt hơn một thập kỷ trên cương vị người đứng đầu nhà trường. Thầy khẳng định rằng điều quý giá nhất mình nhận được không phải là chức vụ hay những lời khen ngợi, mà chính là tình yêu thương, sự tin tưởng của học trò và niềm hạnh phúc khi chứng kiến các em trưởng thành. Trước khi rời cương vị Hiệu trưởng, thầy vẫn nhắn nhủ học trò rằng dù ở bất kỳ vị trí nào, tình yêu thương của thầy dành cho sinh viên là mãi mãi. Thầy khuyên sinh viên đừng bao giờ tự ti vì mình nghèo, mà hãy coi đó là động lực để thay đổi số phận. Những lời tâm sự chân thành ấy đã chạm đến trái tim của rất nhiều người, khiến cả nghìn sinh viên xếp hàng từ sáng sớm để nói lời tri ân và tạm biệt người thầy đáng kính trong ngày làm việc cuối cùng của thầy trên cương vị Hiệu trưởng.

Có lẽ, hiếm có một nhà quản lí giáo dục nào mà mỗi bài phát biểu đều được người học mong đợi, ghi chép và chia sẻ rộng rãi như thầy Nguyễn Văn Minh. Bởi trong từng lời nói của thầy luôn chứa đựng tình yêu tha thiết với nghề giáo, niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh của giáo dục và khát vọng xây dựng một nền giáo dục nhân văn, nơi mỗi người thầy đều trở thành người truyền cảm hứng, mỗi học sinh đều được khơi dậy những điều tốt đẹp nhất trong chính mình. Chính điều đó đã làm nên một Nguyễn Văn Minh rất riêng – một người lãnh đạo bằng trí tuệ, bằng nhân cách và bằng cả trái tim.
Giữa dòng chảy không ngừng của giáo dục Việt Nam, dấu ấn của thầy Nguyễn Văn Minh vẫn luôn được nhắc đến bằng sự trân trọng và biết ơn. Thầy đã dành trọn tâm huyết cho sự nghiệp đào tạo giáo viên, góp phần xây dựng nền móng vững chắc cho giáo dục nước nhà. Hình ảnh người thầy tận tụy, nhà quản lí bản lĩnh và nhà khoa học tâm huyết sẽ mãi là nguồn cảm hứng để các thế hệ nhà giáo tiếp tục gìn giữ và phát huy truyền thống vẻ vang của nghề dạy học – nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý.